Wyjaśnienia wykonawcy, a zatrzymanie wadium.

Pre-pack – nowe narzędzie windykacyjne dla instytucji finansowych.
2 listopada 2017
Jak zaskarżyć plan zagospodarowania przestrzennego?
28 listopada 2017

Jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza tak zwane „kwoty unijne”, zamawiający żąda od wykonawców wniesienia wadium. Musi ono zostać wniesione przed upływem terminu składania ofert, a jego ewentualny brak nie podlega uzupełnieniu.

Rolą wadium jest zapewnienie zamawiającemu możliwości zdyscyplinowania wykonawców w postępowaniu przetargowym, na przykład w przypadku gdyby wykonawca, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, uchylał się od zawarcia umowy. Jednakże prawo zamówień publicznych pozwala zamawiającemu zatrzymać wadium także w przypadku, gdy wykonawca, wezwany do złożenia wyjaśnień lub dokumentów, nie odpowiada na wezwanie. Przeanalizujmy zatem, jak odpowiedzieć zamawiającemu, by nie stracić wpłaconego wadium.

Zgodnie z ustawą, wykonawca zobowiązany jest złożyć wraz z ofertą oświadczenie o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu, o spełnianiu przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego oraz oświadczenie o braku podstaw wykluczenia.

Wzory stosownych oświadczeń zazwyczaj stanowią załączniki do specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Jeżeli złożone dokumenty budzą wątpliwości zamawiającego, wzywa on wykonawcę do udzielania wyjaśnień w terminie przez siebie wskazanym (zazwyczaj od 3 do 7 dni). W tym czasie wykonawca ma obowiązek udzielić zamawiającemu stosownych wyjaśnień co do treści złożonych dokumentów.  Jeżeli wykonawca w odpowiedzi na wezwanie,  z  przyczyn leżących po jego stronie, nie złożył stosownych wyjaśnień, zamawiający zatrzymuje wadium wraz z odsetkami.

Wbrew pozorom złożenie wyjaśnień nie jest tak stresujące, jak mogło by się wydawać. Zazwyczaj bowiem dotyczą one treści złożonych oświadczeń i dokumentów na okoliczność których zostały sporządzone. Może to dotyczyć na przykład drobnych rozbieżności pomiędzy poszczególnymi oświadczeniami, treści dokumentów takich jak poświadczenia należytego wykonania umowy, ewentualnie stanowić następstwo błędów pisarskich lub zwykłych pomyłek.

Rozwianie wątpliwości zamawiającego nie powinno tym samym nastręczać żadnych trudności. Wystarczy bowiem, iż ich treść stanowiła będzie odpowiedź na zawarte w wezwaniu pytania zamawiającego. Zamawiający, wzywając wykonawcę do złożenia wyjaśnień, zobowiązany jest poinformować go o treści przepisów i warunkach zatrzymania wadium. Zazwyczaj zatem jest to powtórzenie zawartych w ustawie regulacji, choć dla wykonawcy groźba zatrzymania środków finansowych może wydawać się niepokojąca.

Ponadto zamawiający w wezwaniu ma obowiązek wskazać elementy oferty, które są dla niego niejasne lub budzą wątpliwości. Wystarczy zatem upewnić się, iż złożone wyjaśnienia odpowiadają na wszystkie pytania zamawiającego i potwierdzają spełnienie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu. Ustawa wskazuje, iż zamawiający ma prawo zatrzymać wadium tylko w przypadku, gdy wykonawca w odpowiedzi na wezwanie, ze swojej winy, nie złoży zamawiającemu wyjaśnień. Musi tym samym dojść do sytuacji, gdy to sam wykonawca ponosi winę za niedopełnienie ciążących na nim obowiązków.

Skąd zatem przeświadczenie, iż utrata wadium, pomimo złożenia wyjaśnień, stanowi realną groźbę dla wykonawcy? Winę za to ponosi rozbieżne orzecznictwo, zarówno Krajowej Izby Odwoławczej, jak i sądów powszechnych, w którym wyróżnić można dwa odrębne nurty. Pierwszy z nich, opierając się na wykładni językowej wskazuje, iż należy rozróżnić sytuację, gdy wykonawca nie składa wyjaśnień, w ogóle nie odpowiadając na wezwanie, od ich złożenia, ale w sposób niezadowalający dla zamawiającego.

W pierwszym przypadku zatrzymanie wadium jest uzasadnione i znajduje umocowanie w przepisach ustawy. W drugim jednak zamawiający nie ma prawa odmówić zwrotu środków. Jeśli bowiem wykonawca nie spełnia wymagań zamawiającego, oferta podlega odrzuceniu, a odrzucenie oferty nie stanowi podstawy zatrzymania wadium. Jedynie zatem całkowita bezczynność wykonawcy skutkuje utratą wadium.

Zgodnie z drugim nurtem, znajdującym odzwierciedlenie również w uchwałach Sądu Najwyższego, wadium podlega zatrzymaniu także wtedy, gdy wykonawca w odpowiedzi na wezwanie złożył wyjaśnienia, ale z ich treści nie wynikało potwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 tej ustawy, czyli wykonawca nie potwierdził spełnienia wymagań udziału w postępowaniu.

Pomimo, iż trudno zgodzić się z drugim poglądem, zrównującym sytuację wykonawcy, który dochowując należytej staranności, odpowiada na pytania zamawiającego co do treści złożonych dokumentów jednak wyjaśnienia te nie potwierdzają ostatecznie spełnienia warunków udziału w postępowaniu z sytuacją wykonawcy, który świadomie odmawia zawarcia umowy, należy mieć świadomość jego istnienia w orzecznictwie. Nie sposób bowiem przewidzieć, jakie stanowisko prezentował będzie zamawiający.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *